นิยาม

          ขนบธรรมเนียมประเพณีของไทย จำแนกได้เป็น 2 อย่าง คือ ขนบธรรมเนียมประเพณีที่คนทั่วไปถือปฏิบัติ เรียกว่า ประเพณีราษฎร์ กับขนบธรรมเนียมประเพณีที่ปฏิบัติเฉพาะในพระราชสำนัก เรียกว่า ประเพณีหลวง หรือ พระราชพิธี มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นศูนย์กลางหรือทรงประกอบพิธีทั้งที่เป็นแบบแผนตามโบราณราชประเพณี หรือเป็นการพระราชพิธีที่มีพระราชดำริโปรดเกล้าฯ ให้จัดขึ้นเพื่อจุดประสงค์ ดังนี้

1. เพื่อความเป็นสวัสดิมงคลของประเทศและประชาชน
2. เพื่อความเป็นสวัสดิมงคลแก่สิริราชสมบัติ พระบรมราชวงศ์ และพระมหากษัตริย์
3. เพื่อน้อมรำลึกถึงความสำคัญของพระพุทธศาสนา
4. เพื่อแสดงความกตัญญูและรำลึกพระมหากรุณาธิคุณแห่งสมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้าซึ่งได้ทรงบำเพ็ญพระราชกรณียกิจเป็นคุณประโยชน์แก่ประเทศชาติ

      ในสมัยโบราณถือว่าหากมีการพระราชพิธีเดือนละ 1 ครั้ง จะทำให้บังเกิดสิริมงคลแก่บ้านเมือง สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (อู่ทอง) พระมหากษัตริย์สมัยกรุงศรีอยุธยาจึงได้โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้กำหนดไว้ในกฎมณเฑียรบาลว่า เดือนใดมีการพระราชพิธีใดเพื่อให้เป็นแบบแผน สำหรับพระมหากษัตริย์รัชกาลต่อมาได้ทรงปฏิบัติ และได้โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้แก้ไขปรับแปลงให้เหมาะแก่กาลสมัย ครั้นมีการเปลี่ยนแปลงการปกครองเมื่อพุทธศักราช ๒๔๗๕ มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญในการบริหารประเทศ และมีนายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรีรับผิดชอบในการบริหารราชการแผ่นดินจึงเกิดการพิธีที่รัฐบาลหรือหน่วยงานของรัฐบาลจัดขึ้น เรียกว่า รัฐพิธี