พระราชกุศลวันถวายพระเพลิงพระพุทธเจ้า

ความสำคัญและความเป็นมาของวันถวายพระเพลิงพระพุทธเจ้า

          วันถวายพระเพลิงพระพุทธเจ้าเป็นคำที่บุคคลทั่วไปใช้ แต่ตามศัพท์ของพุทธศาสนาหรือฝ่ายสงฆ์ เรียกว่า วันอัฎฐมีบูชา คือ การบูชาในดิถีที่ ๘ ซึ่งเป็นวันแรม ๘ ค่ำ เดือน ๖ ตามจันทรคติ ประเพณีบูชาในวันนี้ เนื่องจากสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพานเมื่อวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ บรรดาพระอรหันตสาวกและมัลละกษัตริย์ได้บำเพ็ญกุศลถวายพระพุทธสรีระตลอดมาจนครบ ๗ วัน ครั้นถึงวันที่ ๘ เป็นดิถีอัฏฐมีจึงได้เชิญพระพุทธสรีระแห่ไปประดิษฐาน ณ มกุฏพันธเจดีย์ เพื่อเตรียมการถวายพระเพลิง

          ตามตำนานพระพุทธศาสนาวว่า พระอานนท์อรหันตสาวกได้ชี้แจงแก่มัลละกษัตริย์ทราบว่า พระพุทธสรีระสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าห่อด้วยผ้าเนื้อดี ๒ ชั้น แล้วเอาด้ายมัดพันให้แน่น และเอาผ้าห่อหุ้มพระพุทธสรีระอีก ๕๐๐ ชั้น เสร็จแล้วเชิญพระพุทธสรีระลงสู่หีบทอง โปรยปรายด้วยเครื่องหอมน้ำหอมแล้วครอบด้วยหีบทองอีกชั้นหนึ่ง แห่เชิญไปประดิษฐานในพระจิตกาธานทำด้วยไม้แก่นจันทน์ ครั้นได้เวลาถวายพระเพลิง มัลละกษัตริย์ ๔ พระองค์ ก็เชิญเพลิงเข้าไปจุดถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระแต่เพลิงไม่ติด จึงตรัสถามพระอนุรุทธะ พระอนุรุทธะก็ได้แจ้งให้ทราบว่า เทพยดาที่รักษาพระพุทธสรีระปรารถนาจะให้คอยพระมหากัสสปะ มากราบเคารพพระพุทธสรีระก่อน ในวันนั้น คือ วันอัฏฐมี ๘ ค่ำ เดือน ๖ พระมหากัสสปะพร้อมด้วยพระภิกษุบริวาร จำนวน ๕๐๐ รูป เดินทางมาจะเฝ้าพระพุทธเจ้าครั้นได้ทราบว่า พระพุทธเจ้าได้เสด็จดับขันธปรินิพานล่วงไปแล้ว ๗ วัน และในวันนี้จะถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ ก็โศกเศร้าเสียใจ ครั้นเมื่อระงับความโศกเศร้าแล้วก็รีบเดินทางไปยังมกุฏพันธเจดีย์ ซึ่งก่อพระจิตกาธานที่ประดิษฐานพระพุทธสรีระ ครั้นพระมหากัสสปะได้กล่าวสรรเสริญพระพุทธคุณและถวายสักการะ ณ ปลายพระบาทพระพุทธสรีระแล้ว พระเพลิงก็พวยพุ่งขึ้นบนพระจิตกาธาน ถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ

          ดังนั้น พุทธศาสนิกชนจึงถือเป็นประเพณีเมื่อถึงวันแรม ๘ ค่ำ เดือน ๖ ดิถีอัฏฐมีบูชา ซึ่งเป็นวันคล้ายวันถวายพระเพลิงพระพุทธเจ้า คือ หลังจากการกุศลวิสาขบูชาแล้ว ๘ วัน กำหนดการบำเพ็ญกุศลมีแสดงพระธรรมเทศนาและเวียนเทียนบูชาพระรัตนตรัยทุกวัด

พระราชกุศลวันถวายพระเพลิงพระพุทธเจ้า

          การพระราชกุศลวันถวายพระเพลิงพระพุทธเจ้า สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระราชอุทิศเทียนรุ่งบูชาพระรัตนตรัยพระอารามละ ๒ เล่ม พร้อมด้วยเทียนเดินสำหรับเวียนเทียนพระอาราม ละ ๓๐๐ เล่ม และโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้พระราชวงศ์เสด็จไปทรงจุดเทียนรุ่งและถวายเทียนแด่เจ้าอาวาสพระอารามหลวงตามที่ทรงพระราชอุทิศไว้จำนวน ๗ พระอาราม ดังนี้

          ๑. วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม
          ๒. วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
          ๓. วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมาราม
          ๔. วัดบวรนิเวศวิหาร
          ๕. วัดนิเวศธรรมประวัติ
          ๖. วัดบรมนิวาส
          ๗. วัดพระศรีรัตนศาสดาราม

นางสาวเพลินพิศ กำราญ เรียบเรียง