รัฐพิธีถวายราชสักการะสมเด็จพระนเรศวรมหาราช วันที่ ๒๕ เมษายน

พระราชประวัติสมเด็จพระนเรศวรมหาราช

          สมเด็จพระนเรศวรมหาราช หรือสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ ๒ มีพระนามเดิมว่า พระองค์ดำเป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราชกับพระวิสุทธิกษัตรี มีพระเชษฐภคินี คือ พระสุพรรณกัลยา และพระอนุชา คือ สมเด็จพระเอกาทศรถ สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงครองราชสมบัติเมื่อพุทธศักราช ๒๑๓๓ เสด็จสวรรคตเมื่อพุทธศักราช ๒๑๔๘

          ในเอกสารประวัติศาสตร์ระบุพระนามสมเด็จพระนเรศวรมหาราชแตกต่างกัน เช่น พระนริศ พระนเรศ และพระนเรศวรราชาธิราช เป็นต้น เมื่อเสด็จขึ้นครองราชสมบัติแล้ว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาสมเด็จพระเอกาทศรถ พระอนุชา ให้มีพระเกียรติยศเสมอพระเจ้าแผ่นดินอีกพระองค์หนึ่ง

          ในสมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราชมีด้านการศึกสงครามตลอดรัชสมัยเพื่อสร้างความเป็นปึกแผ่นให้แก่บ้านเมือง พระราชกรณียกิจสำคัญ คือ ทรงกระทำสงครามยุทธหัตถีมีชัยชนะต่อพระมหาอุปราช เมื่อพุทธศักราช ๒๑๓๕ ทำให้ข้าศึกเกรงขามในพระราชอำนาจเป็นอย่างยิ่ง

พระบรมราชานุสาวรีย์และรัฐพิธี

          เมื่อวันที่ ๒๓ มกราคม พุทธศักราช ๒๔๙๕ คณะรัฐมนตรีมีมติให้ตั้งคณะกรรมการบูรณะอนุสรณ์ดอนเจดีย์ ซึ่งสร้างเป็นอนุสรณ์ในการที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงกระทำยุทธหัตถีมีชัยชนะต่อพระมหาอุปราช ณ ตำบลหนองสาหร่าย อำเภอดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรี ดำเนินการบูรณะโดยก่อสร้างพระสถูปครอบพระเจดีย์ยุทธหัตถี และสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ประดิษฐานไว้เบื้องหน้าพระเจดีย์

          กรมศิลปากรได้รับมอบหมายให้ออกแบบปั้นพระบรมรูปสมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงพระคชาธารออกศึก เพื่อประดิษฐานหน้าพระสถูปเจดีย์ ผู้ออกแบบและปั้นพระบรมรูป คือ ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี

          พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดพระบรมราชานุสาวรีย์ เมื่อวันที่ ๒๕ มกราคม พุทธศักราช ๒๕๐๒

          พุทธศักราช ๒๕๔๙ คณะรัฐมนตรีมีมติให้วันที่ ๑๘ มกราคม ซึ่งเป็นวันที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงกระทำยุทธหัตถีกับพระมหาอุปราช ตามที่มีการคำนวณใหม่ (แทนวันที่ ๒๕ มกราคม) เป็นวันกองทัพไทย และกำหนดวันที่ ๒๕ เมษายน เป็นวันที่ระลึกคล้ายวันสวรรคตสมเด็จพระนเรศวรมหาราชและเป็นงานรัฐพิธีประจำปี สำนักพระราชวังออกหมายกำหนดการเสด็จพระราชดำเนินไปทรงวางพวงมาลาถวายราชสักการะ หรือทรงพระกรุณาโปรดเกล้าดปรดกระหม่อมให้ผู้แทนพระองค์ไปปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์